Quỹ phòng hộ định lượng: Mt. Gox Willy Bot(s)?

Quỹ phòng hộ định lượng: Mt. Gox Willy Bot(s)?

Tờ Journal của phố Wall mới đây đã đăng tải một bài báo hôm thứ ba, với đại ý là giao dịch số hóa qua các quỹ phòng hộ định lượng sẽ phải chịu chỉ trích, cho sự ảm đạm của thị trường nói chung. Không nhắc đến địa chính trị mà có thể như ngôn ngữ ngoài hành tinh đối với những ai không tham gia vào ngành. Bỏ qua những cơ hội đầu tư thay thế trên toàn cầu, kể cả tiền điện tử. Cứ bỏ qua hết mọi thứ: chỉ đổ lỗi cho những con bot.

Theo bài báo vào dịp Giáng sinh đó, thì dưới 30% mọi giao dịch trên phố Wall được thực hiện thông qua một thuật toán điện tử, mà theo Street Speak thì là “các quỹ phòng hộ định lượng”, và thêm vào các thủ phạm như “các quỹ bị động, nhà đầu tư chỉ số, người giao dịch thường xuyên, người tạo ra thị trường, và những người khác mà đã không mua vào vì họ có được tầm nhìn sâu vào viễn cảnh của một công ty nào đó.

Neal Berger, người chịu trách nhiệm của ban kiểm định tài sản tại Eagle’s View, một quỹ đầu tư có trụ sở tại New York, nói với Journal:

Tốc độ tầm quan trọng của bước đi này có lẽ đã bị làm trầm trọng thêm bởi máy móc và giao dịch kiểu hiện đại. Con người thường không phản ứng nhanh và dữ dội như vậy.

 

Song song với Mt. Gox của Bitcoin

Thật tiện lợi để đổ lỗi cho những con bot giao dịch một khi mọi thứ rối tung lên. Cũng hiếm khi ta thấy có ai dõng dạc tự nhận công lao về mình khi mọi thứ tốt đẹp với cùng một lí do đó. Có một tiêu chuẩn thuật toán chung cho một nhóm vì đa số chúng đều được thiết kế bởi cùng một người hay cùng một hoạch định chiến lược giao dịch như nhau.

Khi các công ty thấy cổ phiếu của mình tăng giá hay tiền điện tử được đội lên 10 hay 100 % thì chẳng ai lại phàn nàn. Chỉ khi những con bot hoạt động như dự kiến và lấy đi lợi nhuận, thường là với số lượng lớn, gợi ra áp lực đè xuống, thì người ta mới thấy ngứa ngáy và bắt đầu đặt ra các câu hỏi về bot.

Mặc cho những hành động bất lương đã diễn ra ở Mt. Gox, đặc biệt là trước khi tất cả sự thật về MagicalTux tức ông Mark Karpeles được công khai, thì tất cả sự chỉ trích đều được nhắm vào một con bot giao dịch đơn thuần có tên là Willy. Willy giao dịch những đồng tiền số không có thực. Willy thế này. Willy thế kia.

Không có nhiều hi vọng cho một tương lai dung nạp trí tuệ nhân tạo một cách ôn hòa nếu mà bây giờ ta không thống nhất rằng bất cứ ai sử dụng – kể cả những người không tạo ra hay sở hữu – công nghệ này thì đều phải chịu trách nhiệm cho những hệ quả việc sử dụng nó mang lại.

 

Nếu robot của bạn bỗng nhiên hoảng loạn và giết con chó nhà hàng xóm, bạn phải chịu trách nhiệm. Nếu bạn tin tưởng cấp hàng tỷ USD của mình cho một con bot giao dịch và con bot của đối thủ làm bạn mất bữa trưa, thì bạn cũng phải nhận lỗi. Và đương nhiên, như là với trường hợp của Mt. Gox, nếu một con bot giao dịch tiếp tục đẩy giá bitcoin lên ngay cả khi bạn không còn giữ nó, trong một nỗ lực kì lạ giữ gìn vị thế của bạn như là một cổng thanh khoản chính cho làn sóng tài chính công nghệ mới, thì bạn sẽ phải chịu trách nhiệm với lịch sử như là một tên gian ác.

Nhưng quan điểm xã luận mà WSJ đã đặt ra cho các công ty định lượng mới thực sự nâng tầm điều này: họ đặc biệt ngụ ý rằng đã không có bất kì nghiên cứu nào liên quan.

Ngày nay, khi máy móc bắt đầu mua vào, người người mua theo; khi chúng bán thì ta cũng bán.

Trên thực tế, AI cũng có thể nhầm lẫn với các thông tin chuyên sâu về các công ty. Dù sao thì con người cũng có thể nhào bóp lại các quyết định của bot. Điều này không chỉ đơn thuần dựa trên số liệu, mặc dù như bài báo chỉ ra, động lượng đóng vai trò quan trọng hơn khi những quyết định được tự động hóa. Tuy nhiên, nếu nó chỉ đơn giản như thế thì đã rất dễ dàng theo quan điểm của con người để chiến đấu lại nó.

Vẫn phải khẳng định: nếu các công ty giao dịch định lượng đều vô trách nhiệm đến mức không sử dụng dữ liệu về con người hay “tin đồn” trong quyết định của mình, thì thật tầm thường cho các công ty nhân sự hùng hậu mà thực tế không tồn tại, lại bỏ cho bọn kia mặc nhiên thua lỗ. Có thể là họ làm vậy thường xuyên đến mức khiến cho việc giao dịch bởi bot bị thiếu tôn trọng, thay vì là một mảng quan trọng tạo ra lãi cho những hãng công nghệ tài chính,

Nhiều người gọi năm 2013 là bong bóng Bitcoin và nếu có nhiều hơn các giao dịch kí quỹ khả dụng, thì đã xuất hiện thêm nhiều triệu phú nữa. Mọi người đều theo cơn sốt năm ngoái và kiếm ra được một khoản ngon lành kể cả là từ bán lướt sóng hay đầu cơ Bitcoin, mặc cho họ có nghĩ gì về nó.

Thương trường là chiến trường, phi thương bất phú. Không có bất cứ yếu tố nào của thị trường ngày nay mà không phụ thuộc vào một kiểu công nghệ nào đó, và trong tương lai thì nhiều khả năng ít nhất 30% các doanh nghiệp sẽ đều sử dụng bot.

Hãy ghi nhận công lao của Gregory Zuckerman, Rachael Levy, Nick Timiraos và Gunjan Banerji của Journal, những người đã làm ra bài báo mà tác gia này đang phản hồi, họ đã chạm tới được những con người hiểu rằng có nhiều nhân tố khác đang tác động.

Tuy vậy, thì tiền đề của bài báo đó lại không vừa ý với người đưa tin này – “một bầy giao dịch chưa từng thấy hoạt động theo đàn”. Tác giả tranh luận rằng khác biệt duy nhất ở đây là tốc độ của sự di chuyển bầy đàn đó. Sau cùng thì, tích trữ cổ phiếu giảm giá hiếm khi nào lại là một quyết định lí tưởng trong ngắn hạn. Rất hiếm. Tuy nhiên thì các tác giả đã bộc lộ ý kiến công khai rằng những con bot giao dịch không có lỗi, và họ xứng đáng có được công trạng cho điều này:

Những con robot không gây ra vụ suy giảm, đương nhiên. Nhưng chúng đã tiêu thụ một lượng lớn sắc đỏ trong nửa sau của năm nay.

Tại thời điểm viết bài này, chỉ số Dow Jones đã ghi nhận sự hồi phục hậu Giáng sinh hơn 5%, mức tăng trưởng cao nhất trong một ngày kể từ năm 2009 với số điểm tăng cao nhất trong lịch sử. Có lẽ đó là vì “Hiệu ứng công nghệ tài chính”. Nếu bot là nguyên do khi thị trường chuyển xấu, hay chỉ là trầm trọng hơn theo cái hướng mà nó đang đâm tới, thì sẽ là hợp lí khi chúng nhận được công lao cho việc mọi thứ chuyển hướng tốt đẹp hơn. Và nếu tất cả luận điệu về các định lượng là chính xác, thì rất có thể sự tăng trưởng này cũng đã xảy ra mà không liên quan đến chúng.

Xem thêm:

CTV Quang Trí - CCN